TIN TỨC CHI TIẾT

Hiến tặng máu dây rốn: Món quà đắt giá của cuộc sống.

Hiến tặng máu dây rốn: Món quà đắt giá của cuộc sống.

Khi Joseph Krupski gặp phải vấn đề nghiêm trọng về tuỷ xương (hội chứng hiếm gặp ở trẻ em), tế bào gốc của những bạn nhỏ khác trong ngân hàng lưu trữ đã cứu giúp cậu bé.

Joseph

Mary Kruski vẫn còn nhớ như in cuộc nói chuyện qua điện thoại với bác sĩ, phía đầu dây bên kia, ông nói: “Tôi có tin không hay cho anh chị”. Sau đó, Mary và chồng mình, Brian, nhận được thông báo rằng đứa con trai 2 tuổi của họ, Joseph, rất dễ xuất hiện những vết bầm trên da. Trước đó không lâu, Joseph đã trải qua hàng loạt những đợt xét nghiệm khi bố mẹ cậu bé phát hiện một vết sưng bất thường trên khuỷu tay cậu. "Chúng tôi chưa thực sự sẵn sàng đón nhận kết quả xét nghiệm," cô nói.

Kết quả cho thấy, Joseph mắc một căn bệnh hiếm gặp được gọi là hội chứng Myelodysplastic (MDS – hội chứng rối loạn sinh tuỷ), ngăn chặn các tế bào gốc trong tủy xương tạo ra hồng cầu và bạch cầu. Theo thống kê cho thấy, mỗi năm xảy ra từ 10.000 đến 15.000 người (chủ yếu ở người lớn).

Gia đình Krupski chưa từng nghe nói về MDS trước đây, vì vậy họ vô cùng lo lắng cho đứa con trai bé bỏng của mình. Mọi thứ ập đến quá nhanh khiến họ vô cùng hoang mang vì trước giờ Joseph rất ít khi bị bệnh. May mắn thay, sau cuộc gặp gỡ với các bác sĩ tại Bệnh viện Nhi Boston, gia đình Krupski đã học được cách suy nghĩ tích cực hơn đối với căn bệnh của Joseph.

 "Họ nói rằng cách chữa trị duy nhất là cấy ghép tủy xương để thay thế các tế bào gốc bất thường, "Mary nhớ lại "nếu khi ấy chúng tôi không chọn cách chữa trị bằng phương pháp cấy ghép tế bào gốc, có lẽ chỉ trong vòng hai năm con tôi sẽ chết.”

Cấy ghép tủy xương, đã được phổ biến trong vòng 40 năm trở lại đây, nó đòi hỏi sự kết hợp di truyền hết sức chặt chẽ giữa bệnh nhân và người hiến tặng. Nếu không, các tế bào miễn dịch sẽ nhận ra đó là một cơ thể hoàn toàn khác biệt và từ chối nó. Vì vậy, anh chị em ruột chính là sự chọn tốt nhất cho những ca ghép tủy xương, nhưng chỉ 25% bệnh nhân có anh chị em mang loại mô tương thích. 

Hai người chị của Joseph, Allie (8 tuổi) và Katey (6 tuổi) cũng đã được xét nghiệm thử nhưng kết quả không trùng khớp với tuỷ của cậu bé, kết quả xét nghiệm từ tế bào của cha mẹ cậu cũng không khả quan hơn.

Niềm hy vọng vẫn chưa hề vụt tắt đối với gia đình Krupski, vì trong khoảng thời gian đó, Bệnh viện đã tổ chức một cuộc tìm kiếm nhà tài trợ thông qua Chương trình Nhà tài trợ Quốc gia Tủy (The Match Registry - TMR). 

TMR đã thu hút sự tham gia của 8 triệu tình nguyện viên hiến tủy xương.

Khi sinh Joseph, cha mẹ cậu bé đã không sử dụng dịch vụ lưu trữ cho con mình. Rất may, nhiều ngân hàng máu, lưu trữ tế bào gốc có khả năng cứu sống được hiến tặng bởi các bậc cha mẹ.

 "Máu dây rốn không nhất thiết phải hoàn toàn trùng khớp với bệnh nhân giống như tủy xương", John Wagner, MD, giám đốc bộ phận huyết học-ung thư và cấy ghép máu và tủy xương tại Bệnh viện Nhi đồng Minnesota của Đại học Minnesota, giải thích.

"Sự kì diệu của các tế bào miễn dịch trong nhau thai và máu từ dây rốn của trẻ có khả năng làm giảm nguy cơ mắc bệnh ghép chống chủ (graft-versus-host disease  -  biến chứng kết quả khi tế bào của người hiến tặng không trùng khớp với bệnh nhân) "  Theo Tiến sĩ Wagner – người dẫn đầu trong việc sử dụng máu dây rốn trong thập niên 1990.

Sau bao nỗ lực, cuối cùng họ tìm được máu dây rốn có sẵn trong ngân hàng phù hợp với Joseph. Nếu không có sự trợ giúp từ ngân hàng lưu trữ, họ có thể mất hàng tháng để tìm thấy một nhà tài trợ tủy xương và sau đó lại phải tiêu tốn hàng tá thời gian cho quy trình khai thác tuỷ.

May mắn đã mỉm cười với nhà Kruskis, họ về nhà và chuẩn bị hành trang đến Minnesota trong thời gian điều trị của Joseph.

Nguồn tài nguyên quý giá

Các ngân hàng máu đầu tiên thành lập phát triển mạnh mẽ vào năm 2005, khi Tổng thống Bush ký kết Đạo luật điều trị và nghiên cứu tế bào gốc.

Mặc dù Pháp luật đưa ra chính sách hạn chế nghiên cứu về tế bào gốc phôi (sử dụng phôi đông lạnh và bị phá huỷ sau khi hoàn thành nghiên cứu) nhưng cũng dành 79 triệu đô la để phát triển các ngân hàng lưu trữ máu. 

Khi cha mẹ quyết định hiến tặng máu dây rốn của em bé, một chuyên viên sẽ được cử đến và thực hiện công đoạn chiết xuất khoảng 3 muỗng cà phê máu từ dây rốn. Sau đó, lượng máu trên sẽ được mang đi thử nghiệm cho nhiều bệnh truyền nhiễm và di truyền. Ngày nay, có 19 ngân hàng công lập trong nước lưu trữ 160.000 đơn vị máu dây rốn ở nhiệt độ -196oC, lượng tài nguyên dồi dào đó đảm bảo tính đa dạng và thuận lợi cho bất cứ bệnh nhân nào cần cấy ghép.

Dây máu được sử dụng chủ yếu vào việc điều trị cho trẻ em bởi vì chỉ với một nguồn tài nguyên đôi khi lại không chứa đủ tế bào gốc cho cơ thể người lớn. Đến nay, đã có khoảng 2.400 ca ghép máu cho trẻ em. 

Mặc dù phương pháp cấy ghép có thể cứu được Joseph, nhưng cha mẹ cậu bé biết rằng trong suốt quá trình điều trị tỉ lệ phần trăm xảy ra rủi ro là rất lớn. Đây là lần đầu tiên cậu bé tiếp nhận hóa trị liệu với liều lượng cao để tiêu diệt tất cả các tế bào bất thường trong cơ thể. Điều này vô tình gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ miễn dịch yếu ớt của Joseph. Suốt bốn tuần liên tiếp, cậu bé buộc phải ở trong phòng bệnh với không khí tinh khiết. "Chúng tôi thậm chí phải để lại giày ở cửa, và lọai bỏ mọi thứ có nguy cơ lây lan mầm bệnh", Mary nhớ lại. 

Cuối cùng, Joseph nhận được cấy ghép máu thông qua một mạch máu lớn trong ngực. Các tế bào gốc di chuyển một cách thần kỳ qua dòng máu để đến tủy xương, nơi chúng sẽ sản xuất máu và tế bào miễn dịch khỏe mạnh. Tuy nhiên, 100 ngày đầu tiên sau khi cấy ghép rất quan trọng. Cơ thể cậu bé dễ bị tổn thương do những phản ứng mới trong cơ thể, Joseph ở lại bệnh viện chờ theo dõi thêm ba tuần, sau đó cậu được bác sĩ đồng ý cho dưỡng bệnh tại nhà.

Kết quả xét nghiệm tủy xương cho thấy 100% tế bào là những tế bào hiến tặng lành mạnh, trong đó có 10% tế bào là của Joseph. Không may sau đó, biến chứng khiến cậu bé sốt cao kèm theo phát ban. Và cuối cùng là  tái phát bệnh.

Hy vọng được lưu trữ

Đây là một đòn tàn phá. MDS của cậu bé đã chuyển hoá thành một dạng bệnh bạch cầu. Dựa trên các tài liệu đã được xuất bản vào thời điểm đó, Tiến sĩ Wagner nói, tỷ lệ sống sót của Joseph là 0%. 

Mary đã gặp những bậc phụ huynh đã mất con, phần lớn trong số họ rất ân hận vì đã không đề cập với các thiên thần bé bỏng của mình về cái chết. Vì vậy, cô quyết định ngồi bên cạnh và nắm lấy bàn tay bé nhỏ của Joseph. "Tôi nói với nó rằng Thiên Chúa đang chuẩn bị một kế hoạch chào đón con, và con được chọn để gặp Ngài trước bố mẹ. Con sẽ ở trên thiên đàng với Chúa Giêsu, chúng ta nhất định sẽ gặp lại nhau, con sẽ được Ngài yêu thương vì con chính là đứa trẻ ngoan ngoãn và khoẻ mạnh. Tôi không biết liệu nó có hiểu điều tôi nói hay không vì nó còn quá nhỏ và ốm yếu” Mary ngậm ngùi kể lại.

Hy vọng duy nhất của Joseph đó chính là chiến lược mới mà Tiến sĩ Wagner phát triển gần đây. Khi ấy cậu bé đã quá yếu ớt nên Joseph chỉ có thể trải qua một đợt hóa trị và xạ trị ít dữ dội hơn và sau đó là cấy ghép máu hai dây (nghĩa là cậu bé sẽ lấy hai đơn vị máu từ hai đứa trẻ khác nhau. Các tế bào từ hai nhà tài trợ sẽ tạo cơ hội tốt hơn và tăng khả năng tạo ra các tế bào mới) .

Joseph được cấy ghép lần hai vào tháng Chín, và sau 100 ngày thấp thỏm chờ đợi. Joseph phải gắn máy thở trong một tuần, cậu sử dụng tín hiệu tay để giao tiếp với cha mẹ. "Chúng tôi đã rất ngạc nhiên khi thấy nó hoàn toàn bình tĩnh," Mary nói. Một lần, cơn sốt của Joseph tăng vọt lên 105 ° F, huyết áp và nhịp tim cũng giảm ở mức đáng báo động, nhưng sau ba tháng cậu bé đã đủ ổn định để trở về Ronald McDonald House.

Kết quả xét nghiệm sau đợt cấy ghép cho thấy tủy của cậu bé chứa 50% tế bào từ mỗi người hiến tặng, nhưng tháng tiếp theo chỉ còn tồn tại duy nhất một loại tế bào hiến tặng và số lượng tế bào tăng đến 90%.

Sau Hai tháng, tủy của Joseph chứa đựng 100% các tế bào hiến tặng - điều đó có nghĩa đây là một ca cấy ghép cực kỳ thành công. 

Mười tháng sau lần điều trị đầu tiên, Joseph đã đủ khỏe mạnh để trở về Vermont. "Cả nhà chúng tôi đã có thể đón Giáng sinh cùng nhau, đó là điều tôi không thể tin được.” Mary nhớ lại.

Bốn năm sau, Joseph khỏe mạnh và sắp sửa đến trường. Mặc dù các bác sĩ thích nói rằng cậu bé nên hạn chế hoạt động vì luôn có khả năng bệnh có thể tái phát bất cứ lúc nào, "với chúng tôi, Joseph đã thực sự khoẻ mạnh", Mary nói. 

Phần lớn tuổi thơ của Joseph gắn liền với những bức tường trắng xoá nơi bệnh viện, kèm với đó là môi trường vô trùng đơn điệu – những điều đó khiến cậu bé trở nên đặc biệt hơn so với những đứa trẻ đồng trang lứa.

"Trong lần cấy ghép thứ hai, Joseph sẽ chết nếu không kịp thời tìm được tế bào trùng khớp. Đến tận bây giờ, Chúng tôi vẫn cảm thấy biết ơn cuộc sống vì cả gia đình tôi đã có thể cùng nhau rời khỏi bệnh viện.” Mary nói

Hiến máu dây rốn như thế nào 

Các chiến dịch nâng cao nhận thức mới khuyến khích các bậc cha mẹ hiến tặng những tế bào có khả năng cứu sống này, đặc biệt ủng hộ sự đóng góp của các bậc cha mẹ có nguồn gốc chủng tộc và sắc tộc đa dạng. Mục tiêu của Chương trình Nhà tài trợ Quốc gia Marrow chính là có thể thêm 150.000 đơn vị máu dây rốn vào kho dự trữ quốc gia.

Cha mẹ chỉ có thể hiến máu tặng máu từ em bé của mình cho một ngân hàng công lập nếu họ chọn sinh con tại một trong 200 bệnh viện có liên kết với ngân hàng máu địa phương.

Tuy nhiên, một chương trình mới – được áp dụng tại Đại học Duke, Durham (Bắc Carolina); Anderson Cancer Center (Houston); và Texas Cord Blood Bank (San Antonio) – tạo ra một hệ thống thư thoại miễn phí dành cho các bậc cha mẹ ở khắp nơi trên thế giới nếu họ muốn trao đổi trực tiếp với bác sĩ của mình về việc hiến máu dây rốn.

Để biết thêm chi tiết, hãy gọi số 1-800-627-7692 ít nhất sáu tuần trước khi sinh em bé. Bên cạnh đó, thông qua các chương trình điều trị tại Designated Cord Blood Registry, những gia đình có trẻ nhỏ mắc những căn bệnh đe dọa tính mạng có thể điều trị bằng tế bào được hiến tặng hoặc lưu trữ sẵn tế bào trong ngân hàng.

“Cordblood.com” được giới thiệu đến công chúng lần đầu tiên vào tháng 8 năm 2011 trên tạp chí Parents.

Tất cả nội dung trên trang web này, bao gồm những ý kiến đóng góp về y tế và những thông tin liên quan đến sức khỏe, hầu hết các dữ liệu được đăng tải chỉ nhằm mục đích thông tin và không được coi là kế hoạch chẩn đoán hoặc điều trị cụ thể cho bất kỳ tình huống cá nhân nào. Việc sử dụng trang web này và thông tin trong tài liệu này không có khả năng tạo mối quan hệ giữa bác sĩ và bệnh nhân. Vì vậy, cách tốt nhất cho bạn đó là: luôn luôn tìm kiếm lời khuyên trực tiếp của bác sĩ về những vấn đề liên quan đến sức khoẻ của bạn và người thân.


(Được dịch từ bài viết đăng tải trong Tạp chí Parent tháng 8.2011)


Change your languageEnglish

scroll-top